Чўкинди жинсларнинг пайдо бўлиши ва турлари релъеф ҳосил бўлишдаги ўрни Магматик, метоморфик ва қадим даврда ҳосил бўлган чўкинди жинс лар вақт ўтиши билан аста-секин емирилади, нурайди. Бу жараён атмосфера, гидросфера ва иқлим таъсирида бўлади. Жинслар емирилиши натижасида майда заррачалар ва бўлаклар ёки минерал моддалар ҳосил бўлади. Заррача ва бўлакчалар, эриган минерал моддалар, ҳайвонот ва ўсимлик қолдиқлари қуруқликда, сув ҳавзаларининг тубида йиғилиб чўкинди ҳосил қилади ва вақт ўтиши билан бу чўкиндилар тоғ жинсларига айланади ва улар умумий ном билан чўкинди жинслар деб аталади. Чўкинди жинслар катта бир гуруҳи бўлиб, литосферанинг 5% ташкил қилади, шунга қарамай бу жинслар ер юзасининг 75% майдонини қоплаб ётади. Чўкинди жинслар бошқа жинслардан қуйидаги асосий белгилари билан кескин фарқ қилади: уларнинг қалинлиги бир неча сантиметрдан бир неча юз метр, баъзан бир неча километргача етади. Улар турли шаклларда ҳар хил омиллар таъсирида ҳосил бўлганлиги учун таркиби ва физик-механик хоссалари бир-биридан тубдан фарқ қилади. Чўкинди жинслар қатлам-қатлам бўлиб, асосан горизонтал ҳолатда ётади. Уларнинг таркибида ўсимлик ва ҳайвонатларнинг тошқотган қолдиқларини учратиш мумкин. Чўкинди тоғ жинслари ҳосил бўлишига кўра учта асосий гуруҳга бўлинади: 1.Механик йўл билан ҳосил бўлган жинслар. 2.Кимёвий йўл билан ҳосил бўлган