Yo’sintoifa (Moxtoifa)o’simliklar bo’limi –Bryofyta tuzilishi,ko’payishi. MUNDARIJA: KIRISH ……………………….…………………………………... 2 I BOB. BRYOFYTA O‘SIMLIKLARI HAQIDA UMUMIY MA'LUMOTLAR ………………………………………………… 4 1.1. Bryofyta o‘simliklarining biologik va ekologik ahamiyati …... 6 1.2. Bryofyta o‘simliklarining sistematik joylashuvi ……………… 8 1.3. Bryofyta o‘simliklarining tarixiy rivojlanishi ………………... 10 II BOB. BRYOFYTA O‘SIMLIKLARINING TUZILISHI VA EKSIK XUSUSIYATLARI ………………………………………. 12 2.1. Bryofyta o‘simliklarining tashqi tuzilishi (gametofitlar, sporofitlar) …………………………………………………………………….….. 14 2.2. Bryofyta o‘simliklarining anatomik tuzilishi (epidermis, parenxima) ………………………………………………………………..………. 16 2.3. Bryofyta o‘simliklarining yashil pigmentlari va fotosintezdagi roli ……………………………………………………………………… 18 III BOB. BRYOFYTA O‘SIMLIKLARINING KO‘PAYISHI …………………………………….……………………………….. 20 3.1. Jinsiy ko‘payish (gametangiyalar, urug‘ shakllanishi) ……………………………………..……………………………….. 22 3.2. Aseksual ko‘payish (vegetativ ko‘payish, fragmentatsiya) ………………………………………………………………………. 24 3.3. Bryofyta o‘simliklarining o‘sish sikli va ekologik omillar ……………………………………………………………………….. 26 XULOSA …………………….……………………………………... 28 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ………..………………... 30 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. O‘zbekiston Respublikasida biologiya fanini rivojlantirish, yoshlarning ilmiy salohiyatini oshirish va ekologik bilimlarini mustahkamlash bo‘yicha ko‘plab islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-oktabrdagi “Biologiya fanini rivojlantirish va biologik xavfsizlikni ta'minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–4860-son qarori bu boradagi muhim hujjat hisoblanadi. Ushbu qarorda biologiya sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish, zamonaviy laboratoriyalar tashkil etish, shuningdek, ekologik barqarorlikni saqlashda biologik bilimlarni amaliyotga joriy etish vazifalari belgilab berilgan. Tabiatda mavjud bo‘lgan o‘simliklar turlari ichida Bryofyta yoki moxtoifa o‘simliklari o‘ziga xos biologik va ekologik xususiyatlari bilan ajralib turadi. Bu o‘simliklar, asosan, nam muhitlarda yashashga moslashgan bo‘lib, tuproq yuzasida, daraxt tanalarida, toshlar ustida va boshqa namlikka boy joylarda keng tarqalgan. Ular tuproqning eroziyaga uchrashining oldini olishda, namlikni saqlab qolishda va biologik muhit barqarorligini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli, ushbu kurs ishida Bryofyta o‘simliklarini o‘rganish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarb hisoblanadi. Bryofyta o‘simliklari sistematik jihatdan quyi o‘simliklar guruhi hisoblanadi. Ular ildiz, poya va barg kabi organlarga ega bo‘lmagan holda, oddiy tuzilishga ega bo‘lgan vegetativ tanaga – tallusga ega. Ularning rivojlanish siklida gametofit bosqichi ustunlik qiladi va bu xususiyat ularni boshqa yuqori o‘simliklardan ajratib turadi. Bryofyta sinfiga moxlar, jigar o‘tlari va antoserotlar kiradi. Bu guruh o‘simliklari nafaqat biologik xilma-xillikni ta’minlaydi, balki ekologik tizimlarda ham muhim funksiyalarni bajaradi. Kurs ishining asosiy maqsadi – Bryofyta (moxtoifa) o‘simliklarining tashqi va ichki tuzilishini, ularning ko‘payish mexanizmlarini va biologik xususiyatlarini ilmiy asosda o‘rganishdan iborat. Shu bilan birga, ushbu ishda Bryofyta o‘simliklarining ekologik ahamiyati va tabiatdagi o‘rni haqida ham tahliliy mulohazalar yuritiladi. Ish davomida quyidagi vazifalar belgilandi: Bryofyta o‘simliklarining umumiy tavsifini berish;Ularning morfologik va anatomik tuzilishini tahlil qilish;Ko‘payish jarayonlari va o‘sish sikllarini o‘rganish;Bryofyta o‘simliklarining ekologik va amaliy ahamiyatini yoritish.Ushbu kurs ishi biologiya fanining o‘simlikshunoslik sohasi bo‘yicha bilimlarni chuqurlashtirishga xizmat qiladi hamda Bryofyta o‘simliklarining o‘rganilishi orqali tabiiy muhit muhofazasiga oid tushunchalarni kengaytiradi.