OILADA BOLA TARBIYASINING OʻRNI OILADA BOLA TARBIYASINING OʻRNI MUNDARIJA. Kirish………………………………………..........3 I BOB OILADA BOLA TARBIYASINING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI ................................6 1.1 Oilada bola tarbiyasining oʻrni va vazifasi................................7 1.2 Oila tarbiyasi va oilada milliy tarbiyaning oʻziga xos xususiyatlari.......................... 9 II BOB. OILADA BOLA TARBIYASINING IJTIMOIY PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.............................................14 2.1. Oilada bola tarbiyasining psixologik va pedagogik tomonlari..............15 2.2 Bolada axloqiy va madaniy malakalarni shakllantirishda oilaning roli.............................................17 III BOB. OILADA BOLA SHAXSINING SHAKLLANISHIDA TARBIYA USULLARINING AHAMIYATI........................................22 3.1. Sharq va g’arb mutafakkirlari oilada tarbiyalash to’g’risidagi fikrlari...............................................................24 3.2.. Oilada bolalarni milliy ruhda tarkib toptirishning shakllari va vositalari..................................................................28 XULOSA..............................................32 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR......................................35 9 KIRISH Har qanday xalqning taraqqiyoti shu vatanda o’sib kelayotgan yosh avlodning tarbiyasiga, bu avlodlarga milliy xarakter va tarbiyaning qanchalar yuksak darajada shakllanganligiga bog’liq bo’lib, bu borada mamlakatimiz prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning olib borayotgan siyosiy isloxotlari va fikrlari muhimdir:“Xalqimizning ertangi kuni qanday bo’lishi farzandlarimizning bugun qanday ta’lim va tarbiya olishiga bog’liq”. O`zbekistonda odob-axloq ilmiga, ma`naviyat masalalariga katta e`tibor berilmoqda, ayniqsa yoshlarning ma`naviy qiyofasini mustaqillik mafkurasi, uning insoniy tamoyillari asosida shakllantirishga bosh vazifa sifatida qaralayotgani bejis emas. Eng quvonarlisi shundaki, birinchi Prezdentimiz I.A.Karimov yoshlarning ma`naviy tarbiyasiga, ularning bilim va kasb mahoratini oshirish masalalariga alohida e`tibor bergan.Chunki mustaqilligimizning uch tayanchi-mustaqil siyosat,iqtisodiy qudrat va xalq ma`naviyati bir-biri bilan chambarchas bog`liq bo`lib,ularning uyg`un rivoji ta`minlansagina O`zbekiston buyuk yurt sifatida jahon ham jamiyatida o`z munosib o`rnini topa oladi. O`zbekistonning buyuk kelajagini bunyod etish asosan bugungi yosh avlodning zimmasida ekan, ularni bilimli, madaniyatli, mehnatsevar, tashabbuskor, izlanuvchan etib shakllantirish hayot tajribasiga ega, qiyinchiliklarda toblangan yoshi ulug`larimiz, faxriylarimizning, shu bilan birga mazkur ishga da`vat etilgan tarbiyachilar, muallimlar, olimlarning va umuman barchaning asosiy vazifasi bo`lib qoladi. Bu borada yoshlar tarbiyasi davlat siyosatining ustuvor yo`nalishlaridan biri hisoblanadi. Yoshlar muammolari instituti, iste`dodlarni tanlash markazlarining tashkil etilishi yoshlarni ma`naviy va jismoniy shakllantirish, iqtidorli yoshlarni tanlash, rag`batlantirish borasida davlatimiz olib borayotgan siyosatning namunasidir. Yurtboshimiz ta`kidlaganlaridek: “Har bir insonnning, ayniqsa endigina hayotga qadam qo`yib kelayotgan yoshlarning ongiga shunday fikrni singdirish kerakki, ular o`rtaga qo`yilgan maqsadlarga erishish o`zlariga bog`liq ekanligini, ya`ni bu narsa ularning sobitqadam g`ayratshijoatiga, to`la-to`kis fidokorligiga va cheksiz mehnatsevarligiga bog`liq ekanligini anglab etishlari kerak. Xuddi shu narsa davlatimiz va xalqimiz ravnaq topishining asosiy shartidir”. Shu boisdan ham kelajak borasida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar dasturida yoshlar tarbiyasiga alohida ahamiyat, e`tibor berish, ularni jamiyatimizning ijtimoiy, iqtisodiy va ma`naviy taraqqiyotida faol ishtirok etishlarini ta`minlash har bir fuqaroning burch va vazifalari hisoblanadi. Mazkur holatda eng avvalo, yoshlarimiz ongida ma`naviyat va ahloqiylik kabi yuksak fazilatlarni tarbiyalashimiz zarur bo`ladi, ya`ni yoshlar tarbiyasi sohasidagi siyosatni keng jabhada olib borilishi jumladan, oiladagi tarbiya poydevorini ta`lim maskanlarida ham uyg`un ravishda mustahkam qo`yilishiga e`tibor qaratilish kerakdir. Har qanday mustaqil davlat o’zining iqtisodiy, siyosiy ma’naviy-ma’rifiy sohalari bo’yicha tayanch yo’nalishlarni belgilab oladi. Ushbu yo’nalishlar asosida asosiy maqsad va vazifalar aniqlanadi. Xuddi shuningdek O’zbekiston Respublikasi ham turli hayot sohalar bo’yicha o’z yo’nalishlarini, maqsad va vazifalarini belgilab oldi. Hamda ularni hal qilinishi davlat, millatning porloq kelajagini belgilab beradi. O’zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan so’ng mamlakatimiznining iqtisodiy-ijtimoiy, manaviy-ma’rifiy rivojlantirish jarayonida keskin o’zgarishlar sodir bo’ldi. Bu o’zgarishlar ayniqsa ta’lim sohasini tubdan isloh qildi. «Ta’lim to’g’risidagi qonun» asosida ta’limning quyi bosqichidan boshlab oliy ta’lim tuzilishiga yosh avlodni ta’lim tuzilishiga yosh avlodni ta’lim-tarbiyasini sifat jixatidan qayta ko’rib, uni yangilashga muvaffaq bo’lindi. Yosh avlodni tarbiyalash murakkab va ko’p qirrali jarayon. Yoshlarni har tomonlama ham aqlan, ham jismonan barkamol, axloqan yetuk, ma’naviy pok qilib tarbiyalash shu kunning muxim va dolzarb muammolaridan biriga aylanib qoldiki, bu davr va bugungi turmushimizning taqozosidir. Oila jamiyatning ajralmas zarur qismidir. Unda inson dunyoga keladi. Oila insoniyatning naslining davomchisidir. O’zbekiston Respublikasi o’tish davri jarayonida ham mamlakatning ma’naviy - ma’rifiy sohalari bo’yicha sharoitga mos ravishda har tomonlama rivojlantirish haqida xarakatlar qilmoqda. Ushbu ishlar mamlakatning ta’lim-tarbiya sohasini ham o’z ichiga olgan. Bunga misol tariqasida qabul qilingan «Ta’lim to’g’risida va Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi Qonunlarini keltirish mumkin». Ushbu xujjatlar ta’lim-tarbiya sohasini to’liq takomillashtirish, yoshlarni milliy an’analar asosida tarkib toptirish masalalariga ham qaratilgan. I BOB . OILADA BOLA TARBIYASINING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI