Psixoanalitik nazariya (Sigmund Freyd) odamlarning xulqi va fikrlarining bilinsiz jarayonlar tomonidan boshqarilishini ta'kidlaydi. Bu nazariyaga asosan id, ego, va superego tuzilishi va ular orasidagi muvozanatning ahamiyati kiradi. Psixoanalitik psixoterapiya bu nazariyalarni amaliyotga o‘tishning eng mashhur usullaridan biridir.